Learning Gateway

werken met leerstoornissen

Professioneel werkveld

dyslexie > professioneel werkveld:

1. Dyslexie op de werkvloer: de kenmerken

“Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of het spellen op woordniveau”

Dyslexie is een blijvende leerstoornis. Lezen en schrijven vormen daarbij het kernprobleem maar andere problemen kunnen (daardoor) ook voorkomen. Mensen met dyslexie leren op een andere manier. Het op automatische piloot zetten van bepaalde handelingen verloopt moeizaam (automatisatie). Het begrijpen van een tekst of instructies verloopt bijvoorbeeld niet zo vlot.

Lezen en/of spellen is uiteraard voor heel veel taken van belang. Denken we maar aan e-mail, internet, verslagen, vergaderingen, intranet, nieuwsbrieven, vormingen, etc. De informatie-maatschappij maakt het er voor de persoon met dyslexie niet eenvoudiger op. Bovendien wordt verwacht dat we allen levenslang blijven leren, wat met een leerstoornis geen sinecure is.

Dyslexie is een vaak voorkomend probleem. Het aandeel is ook ruimer bij laaggeschoolden en langdurig werkzoekenden. Bovendien is het een verdoken probleem. Veel mensen met dyslexie durven er niet voor uit te komen. Het is een ‘onzichtbare’ handicap omdat men compensatietechnieken hanteert die het omgaan, vermijden of verbergen van problemen impliceert. Volwassenen hebben hierdoor het lezen en schrijven redelijk onder de knie en ervaren voornamelijk andere problemen in het dagelijks leven en hun werksituatie.

Bekijk enkele voorbeelden Compensatietechniekendyslexie pdf-file

Andere problemen kunnen voorkomen:

a. Oriëntatie

Het gaat om problemen bij het situeren van zichzelf in tijd en ruimte. Deze competentie is bijvoorbeeld van belang bij het uitvoeren van volgende concrete taken:

de weg vinden in een groot gebouw, naar een externe werkplek
op tijd komen bij een afspraak
inschatten hoe lang een taak zal duren

b. Multitasking

Het betreft het vermogen om de aandacht over verschillende taken te verdelen en verschillende taken tegelijkertijd uit te voeren:

omgaan met een gevarieerd takenpakket
nota nemen aan de telefoon
een opdracht aannemen terwijl men nog een andere uitvoert

c. Rendement

Dit is het resultaat dat bereikt wordt in verhouding tot de tijd die men investeert. Vooral bij taken waar lezen en schrijven mee gepaard gaan, hebben personen met dyslexie meer tijd nodig:

verslag schrijven van een vergadering
synthese maken van een tekst

d. Onthouden op korte termijn

Een persoon met dyslexie kan een zwakker korte-termijn geheugen hebben (vooral bij visuele en auditieve stimuli). Hierdoor kunnen volgende taken moeilijker verlopen:

het onthouden van berichten, instructies en aanwijzingen
het correct overnemen van getallen
het bewaren van het overzicht bij een uiteenzetting van ideeën
het begrijpen van mondelinge instructies

e. Werkorganisatie en tijdsbeheer

Het gaat om het vermogen om doelen en prioriteiten te bepalen in de werksituatie, het opstellen van een planning met de nodige acties, tijd en middelen en het opvolgen ervan. Personen met dyslexie hebben vaak moeite met de organisatie van het eigen werk. Volgende problemen kunnen daardoor misschien tot uiting komen tijdens een intake, opvolgingsgesprek of vorming:

opdrachten in de juiste volgorde uitvoeren
werken onder tijdsdruk
de werkruimte opgeruimd houden
argumentaties logisch opbouwen
taken in een logische volgorde uitvoeren
deadlines halen

Inzicht en alertheid van de eerstelijnshulpverlener of instructeur verhogen de kans op succesvolle trajecten aanzienlijk. Er zijn bovendien heel wat signalen waardoor men dyslexie kan vermoeden. Denken we bijvoorbeeld aan het weigeren van promotie, onder het niveau van het diploma tewerkgesteld zijn, langer moeten werken om hetzelfde te presteren, ….

Learning Gateway ontwikkelde daarom een checklist die uw cliënt kan helpen bij het snel herkennen van dyslexie. Het gaat hierbij om een aanwijzing. Het is geen diagnosestelling! U kunt de lijst vrijblijvend invullen en dan nagaan of de cliënt verdere stappen wil ondernemen naar een diagnosestelling.

Bekijk de detectielijst: checklist dyslexie pdf-file

Voor een diagnose kan men bijvoorbeeld terecht bij Indigo vzw, één van de partners van het project. Zie www.indigovzw.be

Meer weten over dyslexie en werk?

Ter voorbereiding van het uitwerken van de methodiek werden een literatuuronderzoek en een bevraging van de doelgroep georganiseerd. De resultaten en het theoretisch kader van het project werden uitgewerkt onder de vorm van een handboek.

Het boek behandelt de aandacht voor personen met een leerstoornis op de werkvloer en het recht op arbeid als fundamenteel uitgangspunt. De leerstoornissen dyslexie en NLD worden grondig besproken (prevalentie, voornaamste kenmerken, diagnose, …). Ook de factoren die het werk van dyslectici en personen met NLD kunnen beïnvloeden komen uitgebreid aan bod. Tot slot wordt er stil gestaan bij de aangepaste methodiek en hulp op de werkvloer en de concepten sociale inclusie en empowerment.

We hopen dit naslagwerk te kunnen uitgeven voor de praktijkwerker in de loop van 2008. Voor informatie:

info@deploeg.be